พรบ สลากกินแบ่งรัฐบาล พ.ศ. 2517

18+ เท่านั้น เล่นอย่างมีสติ หากติดการพนัน โทร 1413 สายด่วนสุขภาพจิต.

2517: ปีที่ GLO เกิดในรูปปัจจุบัน

สลากกินแบ่งในไทยมีประวัติเก่ากว่าปี 2517 มาก ย้อนไปถึงสมัยรัชกาลที่ 5 ที่มีการจำหน่ายสลากเพื่อการกุศลครั้งแรก มาถึงสมัยหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง ก็มีรูปแบบต่าง ๆ ที่พัฒนาต่อเนื่อง แต่โครงสร้างของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลในแบบที่เราเห็นวันนี้ ตั้งต้นที่ปี 2517 ด้วย พระราชบัญญัติสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล

กฎหมายฉบับนี้คือรากฐานของสลากกินแบ่งในไทย ให้อำนาจ GLO ออกสลาก ขายสลาก และจ่ายรางวัลอย่างถูกกฎหมาย ภายใต้การกำกับของกระทรวงการคลัง

หน้านี้เขียนให้ใคร

ผู้เล่นที่สงสัยว่าทำไมสลากกินแบ่งเล่นได้ตามกฎหมาย ในขณะที่หวยอื่นเล่นไม่ได้ และผู้ที่อยากเข้าใจโครงสร้างของ GLO ว่ามันไม่ใช่บริษัทเอกชน แต่เป็นรัฐวิสาหกิจที่มีกรอบตามกฎหมาย

ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย

หน้านี้สรุปเนื้อหาสำคัญฉบับอ่านง่าย ไม่ครอบคลุมรายละเอียดทุกมาตรา ถ้าต้องการอ่านตัวบทเต็ม ควรดูที่เว็บไซต์ของ GLO หรือฐานข้อมูลกฎหมายทางราชการ ถ้าเจอคดีความ ควรปรึกษาทนายความ

สิ่งที่กฎหมายฉบับนี้กำหนด

พรบ สลากกินแบ่งรัฐบาล พ.ศ. 2517 มีสาระหลักต่อไปนี้

จัดตั้ง GLO เป็นนิติบุคคล

กำหนดให้สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลเป็นนิติบุคคล มีฐานะเป็นรัฐวิสาหกิจในกำกับของกระทรวงการคลัง นี่คือเหตุผลที่ GLO ไม่ใช่บริษัทเอกชน ไม่ใช่หน่วยราชการโดยตรง แต่เป็นรัฐวิสาหกิจที่มีสถานะพิเศษในการประกอบธุรกิจของตน

อำนาจออกสลาก

ให้ GLO มีอำนาจออกสลากกินแบ่งเพื่อหารายได้เข้ารัฐและเพื่อการสาธารณกุศล นี่คือข้อยกเว้นจาก พรบ การพนัน พ.ศ. 2478 ที่ทำให้สลากกินแบ่งเล่นได้ตามกฎหมาย ในขณะที่การพนันอื่นที่ไม่ได้รับใบอนุญาตผิดกฎหมาย

โครงสร้างคณะกรรมการ

กำหนดองค์ประกอบของคณะกรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล และอำนาจหน้าที่ รวมถึงการกำหนดราคาสลาก การจัดจำหน่าย โครงสร้างรางวัล และระเบียบการขึ้นเงิน

การจัดการรายได้

แบ่งรายได้เป็นสัดส่วนระหว่างเงินรางวัลสำหรับผู้ถูกรางวัล รายได้แผ่นดินที่เข้าคลัง ค่าใช้จ่ายดำเนินการของ GLO และการสาธารณกุศล โครงสร้างนี้คือเหตุผลที่สลากกินแบ่งไม่ถือเป็นการพนันในนิยามของ พรบ 2478 แต่เป็นเครื่องมือระดมเงินเพื่อประโยชน์สาธารณะ

สลาก TGL และ TCL

ภายใต้กฎหมายฉบับนี้ GLO ออกสลากกินแบ่งสองประเภทที่คู่กัน

TGL (Thai Government Lottery)

สลากรัฐบาล รางวัลที่ 1 สองล้านบาท โครงสร้างรางวัลเน้นให้ปริมาณผู้ถูกรางวัลสูง ส่วนที่หักเป็นอากรแสตมป์ตอนขึ้นเงินคือ 0.5%

TCL (Thai Charity Lottery)

สลากการกุศล รางวัลที่ 1 สามล้านบาท สูงกว่า TGL เพราะโครงสร้างเน้นรางวัลใหญ่กว่า อากรแสตมป์ 1% สัดส่วนรายได้ที่ไปสาธารณกุศลสูงกว่าตามชื่อผลิตภัณฑ์

ประเด็นร่วมของสองประเภท

สลากทั้งสองประเภทขายในราคา 80 บาทต่อใบ จับรางวัลพร้อมกันในวันที่ 1 และ 16 ของทุกเดือน ประเภทของสลากดูได้จากมุมบนซ้ายของใบ รายละเอียดโครงสร้างรางวัลเต็มอ่านใน สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล GLO และการขึ้นเงินในหน้า ภาษีขึ้นเงินรางวัล ส่วนภาษีที่หักอ่านในหน้า ภาษีหวยรัฐบาล

สลากดิจิทัลและการแก้ไขเพิ่มเติม

กฎหมายฉบับนี้มีการแก้ไขเพิ่มเติมเพื่อให้ GLO ขายสลากดิจิทัลผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ปัจจุบัน GLO ขายสลากดิจิทัลผ่านแอป Pao Tang (เป๋าตัง) ของธนาคารกรุงไทย ได้แก่ L6 N1 N2 N3 ทั้งหมดจับรางวัลพร้อมสลากกระดาษ ตามโครงสร้างเดียวกัน

ทำไมต้องเปิดช่องสลากดิจิทัล

หนึ่งคือการแก้ปัญหาการบวกราคาที่ปรากฏในตลาด สลากดิจิทัลขายในราคา 80 บาทต่อหน่วย ไม่มีการบวก สองคือการเพิ่มช่องทางที่สะดวกสำหรับผู้ซื้อ ไม่ต้องเดินทางไปที่ร้าน สามคือการตอบสนองพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไปใช้ดิจิทัลมากขึ้น

ข้อจำกัดของสลากดิจิทัล

ต้องมีบัตรประชาชนและยืนยันตัวตนผ่านแอป ไม่สามารถซื้อแทนคนอื่น จำกัดจำนวนใบต่อบัญชี เงินรางวัลเข้าในวอลเล็ตโดยตรงไม่ต้องเดินทางไป GLO ซึ่งเป็นข้อดีสำหรับผู้ถูกรางวัลใหญ่ แต่ผู้ที่ไม่ชอบใช้แอปอาจไม่สะดวก

ราคา 80 บาทและร้านค้าตัวแทน

ราคาจำหน่ายปลีก 80 บาทต่อใบ ตั้งโดยประกาศของ GLO ซึ่งอำนาจประกาศมาจาก พรบ ฉบับนี้ ราคานี้ใช้ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2558 (ค.ศ. 2015) การเปลี่ยนราคาจาก 60 บาทมาเป็น 80 บาทในปีนั้น เพื่อแก้ปัญหาการบวกราคาที่สูงมากในช่วงก่อนหน้า

ร้านที่ขายเกินราคาเข้าข่ายผิดกฎหมาย

แต่การบังคับใช้ในทางปฏิบัติทำได้ยาก เพราะมีการบวกเป็นปกติในตลาด ร้านทั่วไปอาจบวก 100 ถึง 120 บาทต่อใบ ร้านที่ขายสลากชุด (เลขซ้ำกันหลายใบ) อาจบวกถึง 150 ถึง 200 บาท

ร้านตัวแทนขึ้นทะเบียน

ร้านที่ขึ้นทะเบียนกับ GLO มีสติกเกอร์ของ GLO ติดที่ร้าน ตรวจสอบย้อนกลับได้ ผู้ซื้อควรเลือกร้านเหล่านี้ และถ้าพบร้านที่ขายเกินราคา สามารถแจ้งผ่านช่องทางของ GLO ที่ glo.or.th

การขึ้นเงินและสิทธิของผู้ถือสลาก

กฎหมายและระเบียบที่ออกตาม พรบ ฉบับนี้กำหนดเรื่องการขึ้นเงินไว้ชัดเจน

• รางวัลไม่เกิน 20,000 บาท ขึ้นที่ร้านตัวแทนได้ หักค่าบริการ 1 ถึง 2 เปอร์เซ็นต์
• รางวัลเกิน 20,000 บาท ขึ้นที่ GLO Nonthaburi พร้อมสลากตัวจริงและบัตรประชาชน จ่ายเป็นเช็ค
• ต้องขึ้นเงินภายใน 2 ปีนับจากวันออกรางวัล มิฉะนั้นสิทธิในการขึ้นเงินสิ้นสุด
• ภาษีอากรแสตมป์ 0.5% สำหรับ TGL หรือ 1% สำหรับ TCL หักตอนขึ้นเงิน

รายละเอียดเพิ่มเติมในหน้า ภาษีหัก ณ ที่จ่ายตอนขึ้นเงินรางวัล

รายได้ไปที่ไหน

ตามโครงสร้างที่กำหนดใน พรบ และระเบียบที่ออกตาม รายได้จากการขายสลากถูกแบ่งเป็นสัดส่วน

• จ่ายรางวัล ส่วนที่ใหญ่ที่สุด ตามโครงสร้างที่ประกาศไว้
• รายได้แผ่นดิน เข้าคลังหลวงเพื่อใช้ในการบริหารประเทศ
• ค่าใช้จ่ายดำเนินการ ของ GLO เอง รวมถึงค่าตอบแทนตัวแทน ค่าพิมพ์สลาก ค่าใช้จ่ายในการจับรางวัล
• การสาธารณกุศล โครงการพัฒนาสังคม โรงพยาบาล สวัสดิการ

สัดส่วนแน่นอนของแต่ละงวดเผยแพร่ในรายงานประจำปีของ GLO ซึ่งอ่านได้จาก glo.or.th

ประวัติการแก้ไขที่สำคัญ

พรบ ฉบับนี้มีการแก้ไขเพิ่มเติมหลายครั้งตลอดห้าสิบปีที่ผ่านมา จุดสำคัญที่ควรจำ

ปรับโครงสร้างรางวัลและราคา

หลายครั้งในช่วงปี 2540 ถึง 2550 มีการปรับโครงสร้างรางวัล เพิ่มจำนวนรางวัล และปรับราคา ก่อนที่จะมีการตั้งราคาที่ 80 บาทในปี 2558

รางวัลโบนัสถูกยกเลิก

ตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2558 รางวัลโบนัสที่เคยมีในสลากกินแบ่งถูกยกเลิก เพราะโครงสร้างใหม่ปรับให้เรียบง่ายขึ้น

เปิดช่องสลากดิจิทัล

การแก้ไขในช่วงปี 2560 ถึง 2561 เปิดช่องให้ GLO ขายสลากผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งนำไปสู่สลากดิจิทัลผ่าน Pao Tang ในปี 2561

การแก้ไขในอนาคต

ภาคประชาสังคมและนักวิชาการพูดถึงการปรับปรุงเพิ่มเติม เช่นการเพิ่มสัดส่วนรายได้ที่ไปสาธารณกุศล การปรับโครงสร้างรางวัลให้ดึงดูดคนรุ่นใหม่ และการเพิ่มช่องทางดิจิทัลที่หลากหลาย การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ยังอยู่ในขั้นถกเถียง

สรุปก่อนไปอ่านหน้าถัดไป

พรบ สลากกินแบ่งรัฐบาล พ.ศ. 2517 คือกฎหมายที่ทำให้สลากกินแบ่งอยู่นอก พรบ การพนัน เป็นข้อยกเว้นเฉพาะที่กฎหมายรับรอง ถ้าเข้าใจกฎหมายฉบับนี้ จะเข้าใจว่าทำไม GLO มีสถานะพิเศษ และทำไมเว็บหวยออนไลน์เอกชนไม่สามารถอ้างสิทธิเดียวกันได้

อ่านต่อที่หน้า สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล GLO สำหรับโครงสร้างรางวัลเต็ม พรบ การพนัน พ.ศ. 2478 สำหรับแม่บทที่กำหนดสถานะของการพนันทั่วไป และ กฎหมายหวยไทย สำหรับภาพรวมทั้งหมด